Słowa, które dodają dziecku skrzydeł

Ekspertka: Magda Dotkuś
Psycholog, coach, edukatorka Pozytywnej Dyscypliny, trenerka komunikacji empatycznej, współautorka programu SIGMA 21 rozwijającego kompetencje dzieci w obszarach komunikacji, motywacji i współpracy, a jednocześnie wspierającego jakościowe zarządzanie grupą w szkole. Na co dzień wspiera rodziców i nauczycieli w budowaniu opartych na zaufaniu relacji z dziećmi.

---

W Matplanecie wierzymy, że dzieci są mądre, dobre i kochane. Wierzymy też, że w atmosferze wsparcia, życzliwości i zachęty są chętne do współpracy, odważniej próbują i wspaniale się rozwijają.

Szczególną rolę w tym procesie odgrywa zachęcanie.

Czym jest zachęcanie?
Zachęcanie to zauważanie i docenianie dziecięcych starań — niezależnie od finalnego rezultatu. Tym właśnie różni się od chwalenia. Chwalimy najczęściej za sukcesy, osiągnięcia i konkretne efekty. Pochwały są miłe i potrafią wzmacniać motywację dziecka do podejmowania kolejnych prób. W końcu dobrze jest usłyszeć: „Jestem z Ciebie dumny” albo „Podoba mi się to, co zrobiłeś”. Warto jednak pamiętać, że jeśli dziecko zbyt często słyszy wyłącznie pochwały oceniające efekt, może zacząć budować swoje poczucie wartości głównie na aprobacie innych. Uczy się wtedy myślenia: „To, co zrobiłam, jest wartościowe wtedy, gdy ktoś to zauważy i dobrze oceni”.

Z zachętami jest inaczej.

Zachęty kierują uwagę dziecka nie tylko na rezultat, ale przede wszystkim na wysiłek, proces, wytrwałość i samodzielność. Pokazują dziecku, że warto próbować, myśleć, szukać rozwiązań i podejmować kolejne działania — nawet wtedy, gdy efekt nie jest jeszcze idealny.

Zamiast oceniać, możemy powiedzieć:

„To musiało być trudne.”
„Widzę, ile pracy w to włożyłeś.”
„Możesz być z siebie dumny.”
„Jak się z tym czujesz?”
„Samodzielnie sobie z tym poradziłaś.”
„Zauważyłam, że próbowałeś kilku sposobów.”

Takie komunikaty budują w dziecku sprawczość i wewnątrzsterowność. Uczą myślenia: „Nawet jeśli nie będzie obok nikogo, kto zauważy moje starania, ja sam/sama mogę ocenić, że to, co robię, ma sens”. To bezcenna inwestycja w poczucie własnej wartości dziecka — oparte nie tylko na opinii innych, ale także na własnym doświadczeniu, wysiłku i przekonaniu: „Potrafię próbować. Potrafię się uczyć. Potrafię szukać rozwiązań”.

Jak zachęcać na co dzień?
Zachęty mogą być opisowe — wtedy dzielimy się z dzieckiem tym, co zauważyliśmy lub usłyszeliśmy:

„Widzę, że długo nad tym pracowałeś.”
„Słyszę, że masz własny pomysł na rozwiązanie.”
„Zauważyłam, że mimo trudności próbowałaś dalej.”

Mogą też być doceniające — kiedy wyrażamy wdzięczność za konkretne zachowanie dziecka:

„Doceniam, że pomogłeś koledze.”
„Dziękuję Ci, że poczekałaś na swoją kolej.”
„Doceniam, że powiedziałeś, czego potrzebujesz.”

Takie słowa są bardzo budujące dla małego człowieka. Pokazują mu, że jest widziany, słyszany i ważny — nie tylko wtedy, gdy osiąga sukces, ale także wtedy, gdy się stara, próbuje, pyta, współpracuje i pokonuje trudności.

W Matplanecie pracujemy w duchu Pozytywnej Dyscypliny i komunikacji empatycznej NVC. Naszą misją jest wiać w żagle naszych uczniów i mądrze wspierać ich w rozwoju. Wierzymy jednak, że wszystkie nasze starania mają szczególną moc wtedy, gdy towarzyszy im współpraca z Wami — Rodzicami. Kiedy mówimy jednym głosem, dzieci czują się bezpieczniej, odważniej próbują i łatwiej rozwijają skrzydła.

Dziękujemy, że jesteście z nami.